← 5-сынып

2-сабақ. Координаталық сәуле

5-сынып • Математика

🎥 Видеосабақ

Видеосабақты көріп, тақырыпты меңгеріп ал.

📚 Тақырыптық анықтама

Бір нүктеден басталып, бір бағытта шексіз созылатын түзу бөлігі сәуле деп аталады.

Сәуленің басталу нүктесін О нүктесі деп белгілейік. О нүктесіне 0 саны сәйкес қойылады. Сәуле бойында оң бағыт таңдалып, бірлік кесінді белгіленеді. Осындай сәуле координаталық сәуле деп аталады.

Координаталық сәуледе әрбір нүктеге белгілі бір сан сәйкес келеді. Нүктеге сәйкес келетін сан сол нүктенің координатасы деп аталады.

Мысалы:

Егер А нүктесі координаталық сәуледе 3 санына сәйкес орналасса, онда А(3) деп жазамыз.

Егер B нүктесі 7 санына сәйкес орналасса, онда B(7) деп жазамыз.

Координаталық сәуледе сан оңға қарай жылжыған сайын үлкейеді. Сондықтан үлкен санға сәйкес нүкте кіші санға сәйкес нүктеден оң жақта орналасады.

Мысалы, 8 > 5, сондықтан координаталық сәуледе 8 санына сәйкес нүкте 5 санына сәйкес нүктеден оң жақта орналасады.

Екі нүктенің арақашықтығын табу үшін олардың координаталарының үлкенінен кішісін азайтамыз. Мысалы, A(3) және B(9) болса, олардың арақашықтығы: 9 − 3 = 6 бірлік.

📝 10 тапсырма

Әр есептің жауабын енгізіп, «Тексеру» батырмасын бас.

1. Координаталық сәуледе O нүктесіне қандай сан сәйкес келеді?
2. A(7) нүктесінің координатасын жаз.
3. Координаталық сәуледе бірлік кесінді 1 см. O нүктесінен 5 см қашықтықта орналасқан нүктенің координатасын тап.
4. A(3) және B(8) нүктелерінің арақашықтығын тап.
5. C(4) нүктесінен оңға қарай 6 бірлік жылжығанда қандай координатаға келеміз?
6. D(12) нүктесінен солға қарай 5 бірлік жылжығанда қандай координатаға келеміз?
7. A(6) және B(15) нүктелерінің арақашықтығын тап.
8. 9 санынан координаталық сәуле бойымен оңға қарай 4 бірлік жылжы. Қандай санға келесің?
9. 20 санынан координаталық сәуле бойымен солға қарай 8 бірлік жылжы. Қандай санға келесің?
10. A(11) және B(18) нүктелерінің арақашықтығын тап.
Нәтиже: 0 / 10

🎯 10 тапсырманы орындап болдың ба?

Енді біліміңді тест арқылы тексер!

✅ Координаталық сәуле — тест

Әр сұрақтың бір ғана дұрыс жауабы бар. Барлық 10 сұраққа жауап бер.

1. Координаталық сәуленің басталу нүктесіне қандай сан сәйкес келеді?

2. Нүктеге сәйкес келетін сан қалай аталады?

3. A(6) жазуындағы 6 саны нені білдіреді?

4. Координаталық сәуледе қай сан оң жақта орналасады?

5. A(2) және B(7) нүктелерінің арақашықтығы неше бірлік?

6. 5 санынан оңға қарай 3 бірлік жылжығанда қандай санға келеміз?

7. 11 санынан солға қарай 4 бірлік жылжығанда қандай санға келеміз?

8. A(4) және B(12) нүктелерінің арақашықтығын тап.

9. Координаталық сәуледе 9 және 14 сандарының қайсысы оң жақта орналасады?

10. C(15) нүктесінен солға қарай 6 бірлік жылжығанда қандай координатаға келеміз?