← 5-сынып

23-сабақ. Жай бөлшектер. Жай бөлшектерді оқу және жазу

5-сынып • Математика

🎥 Видеосабақ

Видеосабақты көріп, тақырыпты меңгеріп ал.

📚 Тақырыптық анықтама

Бүтіннің бірнеше тең бөліктерінің әрқайсысы үлес деп аталады. Мысалы, дөңгелекті 4 тең бөлікке бөліп, оның 1 бөлігін боясақ, боялған бөлік бүтіннің төрттен бір үлесін құрайды.

1 4 бөлігі
2 5 бөлігі
4 8 бөлігі

Жай бөлшек a b түрінде жазылады. Бөлшек сызығының үстіндегі a саны — алым, ал астындағы b саны — бөлім. Бөлім бүтіннің неше тең бөлікке бөлінгенін, ал алым сол бөліктердің нешеуі алынғанын көрсетеді.

Мысалы:
3 5 — «бестен үш»;    2 7 — «жетіден екі»;    4 9 — «тоғыздан төрт».

Екі натурал санның бөліндісін жай бөлшек түрінде жазуға болады: 7 : 12 = 7/12. Кез келген натурал санды бөлімі 1 болатын бөлшек түрінде де жазуға болады: 6 = 6/1.

📝 10 тапсырма

Әр есептің жауабын енгізіп, «Тексеру» батырмасын бас.

1. 5/8 бөлшегінің алымы нешеге тең?
2. 7/12 бөлшегінің бөлімі нешеге тең?
3. Бүтін 9 тең бөлікке бөлініп, оның 4 бөлігі алынды. Осы бөлшектің алымы нешеге тең?
4. Бүтін 11 тең бөлікке бөлініп, оның 6 бөлігі боялды. Осы бөлшектің бөлімі нешеге тең?
5. 15 : 4 бөліндісін жай бөлшек түрінде жазғанда оның алымы нешеге тең болады?
6. 23 : 7 бөліндісін жай бөлшек түрінде жазғанда оның бөлімі нешеге тең болады?
7. Дәптерде 40 бет бар. Оның 3/8 бөлігі жазылды. Неше бет жазылған?
8. Сыныптағы 35 оқушының 2/5 бөлігі спорт үйірмесіне қатысады. Үйірмеге неше оқушы қатысады?
9. Бақта 56 ағаш бар. Оның 3/7 бөлігі алма ағашы. Бақта неше алма ағашы бар?
10. 8 санын бөлімі 1 болатын жай бөлшек түрінде жазсақ, оның алымы нешеге тең?
Нәтиже: 0 / 10

🎯 10 тапсырманы орындап болдың ба?

Енді біліміңді тест арқылы тексер!

✅ Жай бөлшектер — тест

Әр сұрақтың бір ғана дұрыс жауабы бар. Барлық 10 сұраққа жауап бер.

1. 3/7 бөлшегі қалай оқылады?

2. 6/11 бөлшегіндегі 11 саны нені көрсетеді?

3. Бөлшектің бөлімі нені көрсетеді?

4. Бүтін 10 тең бөлікке бөлініп, оның 7 бөлігі боялды. Боялған бөлікті қай бөлшек көрсетеді?

5. 13 : 20 бөліндісі қай жай бөлшекке тең?

6. 9 санын бөлімі 1 болатын бөлшек түрінде қалай жазуға болады?

7. 4/15 бөлшегінің алымы қай сан?

8. 48 кітаптың 5/8 бөлігін оқушы оқып шықты. Ол неше кітап оқыды?

9. 60 ағаштың 1/5 бөлігі шырша. Шырша нешеу?

10. Сыныпта 32 оқушы бар. Оның 3/8 бөлігі олимпиадаға қатысты. Олимпиадаға неше оқушы қатысты?