← 5-сынып

24-сабақ. Жай бөлшектің негізгі қасиеті. Жай бөлшекті қысқарту

5-сынып • Математика

🎥 Видеосабақ

Видеосабақты көріп, тақырыпты меңгеріп ал.

📚 Тақырыптық анықтама

Бөлшектің алымын да, бөлімін де бірдей нөлден өзге натурал санға көбейтсек немесе бөлсек, оған тең бөлшек шығады. Бұл — жай бөлшектің негізгі қасиеті.

3 5 = 3 · 2 5 · 2 = 6 10
12 18 = 12 : 6 18 : 6 = 2 3

Бөлшектің алымы мен бөлімін олардың 1-ден өзге ортақ бөлгішіне бөлу бөлшекті қысқарту деп аталады. Бөлшекті ең үлкен ортақ бөлгішке бөлу арқылы бірден қысқартылған түрге келтіруге болады.

Мысалы, 24 36 бөлшегінің алымы мен бөлімінің ЕҮОБ-ы 12-ге тең. Сондықтан 24 36 = 2 3.

Алымы мен бөлімі өзара жай сандар болатын бөлшек қысқартылмайтын бөлшек деп аталады. Мысалы, 5 8 қысқартылмайды.

📝 10 тапсырма

Бөлшек жауаптарын алымын үстіңгі, бөлімін астыңғы ұяшыққа енгіз.

1. 8 12 бөлшегін қысқарт.

2. 18 24 бөлшегін қысқарт.

3. 35 49 бөлшегін қысқарт.

4. 14 21 бөлшегінің алымы мен бөлімін 2 есе арттыр. Алынған тең бөлшекті жаз.

5. 7 9 бөлшегінің бөлімін 27-ге тең ету үшін алымын нешеге тең ету керек?
6. 32 48 бөлшегін қысқарт.

7. 45 75 бөлшегін қысқарт.

8. 4 11 = 20 ? теңдігі дұрыс болуы үшін белгісіз бөлімді тап.
9. 54 90 бөлшегін қысқарт.

10. Турист 140 км жолдың 105 км-ін жүріп өтті. Жүрген жолының барлық жолға қатынасын қысқартылған бөлшек түрінде жаз.

Нәтиже: 0 / 10

🎯 10 тапсырманы орындап болдың ба?

Енді біліміңді тест арқылы тексер!

✅ Жай бөлшектің негізгі қасиеті және қысқарту — тест

Әр сұрақтың бір ғана дұрыс жауабы бар. Барлық 10 сұраққа жауап бер.

1. 10 15 бөлшегінің қысқартылған түрін тап.

2. Қай бөлшек 4 7 бөлшегіне тең?

3. 24 40 бөлшегін қысқартқанда не шығады?

4. 5 8 = 15 ? теңдігіндегі белгісіз санды тап.

5. Қай бөлшек қысқартылмайтын бөлшек?

6. 36 60 бөлшегінің қысқартылған түрі қандай?

7. Бөлшекті қысқарту дегеніміз не?

8. 6 11 бөлшегінің алымы мен бөлімін 4-ке көбейтсек қандай бөлшек шығады?

9. 63 84 бөлшегін қысқарт.

10. Бақтағы 96 ағаштың 72-сі жеміс ағашы. Жеміс ағаштарының барлық ағаштарға қатынасын қысқартылған бөлшек түрінде тап.