← 5-сынып

7-сабақ. Натурал сандарға арифметикалық амалдарды қолдану реттілігі

5-сынып • Математика

🎥 Видеосабақ

Видеосабақты көріп, тақырыпты меңгеріп ал.

📚 Тақырыптық анықтама

Натурал сандарға қосу, азайту, көбейту және бөлу амалдарын қолданғанда амалдардың орындалу реттілігін сақтау қажет. Сандық өрнектің мәнін табу үшін ондағы амалдар белгілі бір ретпен орындалады. Қосу мен азайту амалдары бірінші басқыш амалдары, ал көбейту мен бөлу амалдары екінші басқыш амалдары деп аталады.

Егер жақшасыз жазылған өрнекте тек бір басқыштың амалдары, яғни тек қосу мен азайту немесе тек көбейту мен бөлу болса, амалдар солдан оңға қарай рет-ретімен орындалады. Мысалы: 680 − 370 + 154 − 259 өрнегінде алдымен 680 − 370 = 310, одан кейін 310 + 154 = 464, соңында 464 − 259 = 205 есептеледі.

Амалдардың орындалу реттілігі:

1. Алдымен жақша ішіндегі амалдар орындалады.

2. Одан кейін көбейту және бөлу амалдары солдан оңға қарай орындалады.

3. Соңында қосу және азайту амалдары солдан оңға қарай орындалады.

Егер жақшасыз өрнекте бірінші басқыш амалдары да, екінші басқыш амалдары да кездессе, алдымен көбейту мен бөлу, содан кейін қосу мен азайту амалдары орындалады. Мысалы: 1176 : 98 + 196 · 5 өрнегінде алдымен 1176 : 98 = 12 және 196 · 5 = 980 есептеледі. Содан кейін 12 + 980 = 992 болады.

Егер өрнекте жақша болса, ең алдымен жақша ішіндегі амалдар орындалады. Жақша ішіндегі өрнектің өзінде де амалдардың жоғарыдағы орындалу реттілігі сақталады. Сондықтан күрделі өрнектерді есептегенде қай амалды бірінші, қай амалды кейін орындау керектігін дұрыс анықтау өте маңызды. Амалдардың орындалу реттілігін сақтау өрнектің мәнін қатесіз табуға мүмкіндік береді.

📝 10 тапсырма

Әр есептің жауабын енгізіп, «Тексеру» батырмасын бас.

1. 287 + 63 + 13 өрнегінің мәнін тап.
2. 946 + 72 − 46 өрнегінің мәнін тап.
3. 535 − 46 + 11 өрнегінің мәнін тап.
4. 61 · 20 · 5 өрнегінің мәнін тап.
5. 45 · 6 + 32 · 6 өрнегінің мәнін тап.
6. 68 · 5 − 42 · 5 өрнегінің мәнін тап.
7. 680 − 370 + 154 − 259 өрнегінің мәнін тап.
8. 1176 : 98 + 196 · 5 өрнегінің мәнін тап.
9. (126 + 14) : 5 − 90 : 18 өрнегінің мәнін тап.
10. 16 + (324 − (28 − 95 : 19) · 8 + 32) : 43 өрнегінің мәнін тап.
Нәтиже: 0 / 10

🎯 10 тапсырманы орындап болдың ба?

Енді біліміңді тест арқылы тексер!

✅ Арифметикалық амалдардың орындалу реттілігі — тест

Әр сұрақтың бір ғана дұрыс жауабы бар. Барлық 10 сұраққа жауап бер.

1. Қай амалдар бірінші басқыш амалдары деп аталады?

2. Қай амалдар екінші басқыш амалдары деп аталады?

3. Өрнекте жақша болса, ең алдымен не орындалады?

4. 12 + 8 · 5 өрнегінің мәнін тап.

5. (12 + 8) · 5 өрнегінің мәнін тап.

6. 60 : 5 · 3 өрнегінің мәнін тап.

7. 100 − 20 · 4 өрнегінің мәнін тап.

8. 680 − 370 + 154 − 259 өрнегінің мәні нешеге тең?

9. 1176 : 98 + 196 · 5 өрнегінің мәні нешеге тең?

10. 45 · 6 + 32 · 6 өрнегінің мәнін тап.